Đột quỵ và những điều bạn cần biết.

Đột quỵ là gì?

Là tình trạng não bộ bị tổn thương nghiêm trọng do quá trình cấp máu não bị gián đoạn khiến não bộ không được cấp đủ oxy, dinh dưỡng để nuôi các tế bào. Các tế bào sẽ chết trong vài phút. Vì vậy đột quỵ được xem là tình huống cấp cứu cần có chuẩn đoán và điều trị kịp thời. Thời gian kéo dài càng lâu, số lượng tế bào não chết càng nhiều sẽ ảnh hưởng tới khả năng vận động và tư duy của cơ thể, thậm chí là tử vong. Đột quỵ là bệnh lý thường thấy ở những người cao tuổi nhưng đang có xu hướng trẻ hóa những năm gần đây, Qua khảo sát và đánh giá thực tế của nhiều chuyên gia, tỷ lệ đột quỵ của người trẻ và trung niên đang gia tăng một cách mạnh mẽ.

Đột quỵ thường thấy ở những người cao tuổi
Đột quỵ thường thấy ở những người cao tuổi

Hầu hết những người sống sót sau cơn đột quỵ đều có sức khỏe suy yếu hoặc mắc các di chứng như: tê liệt hoặc cử động yếu một phần cơ thể, mất ngôn ngữ, rối loạn cảm xúc, thị giác suy giảm…

Các loại đột quỵ :

1)  Đột quỵ do thiếu máu cục bộ

Chiếm 85% số ca đột quỵ, gây ra bởi sự tắc nghẽn động mạch vì các khối máu đông, ngăn cản máu lưu thông lên não. Có 2 loại thiếu máu cục bộ phổ biến là:

  •   Đột quỵ do huyết khối: do sự tồn tại của cục máu đông ( huyết khối ) hình thành trong động mạch ở cổ hoặc não. Những động mạch này có tích tụ chất béo gọi là các mảng bám theo thời gian gây tắc mạch, cản trở sự lưu thông máu lên não.
  •   Đột quỵ do tắc mạch: do sự tồn tại của cục máu đông hình thành ở đâu đó trong cơ thể (thường là tim) và di chuyển đến não. Dấu hiệu nhận biết là nhịp đập bất thường ở 2 buồng phía trên của tim (rung tâm nhĩ), có thể làm hình thành cục máu đông.
Tắc nghẽn động mạch não

2)  Đột quỵ do xuất huyết não

Loại đột quỵ được gây ra bởi sự rò rỉ hoặc vết nứt trên một động mạch não hoặc trên bề mặt não khiến máu tràn vào mô não, kích thích các mô não gây ra phù não, máu tập trung thành một khối gọi là tụ máu. Tình trạng này làm tăng áp lực lên các mô xung quanh cuối cùng giết chết các tế bào não và vỡ mạch máu não.

Xuất huyết não tạo thành cục máu đông gây tắc mạch máu

3)  Cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) : thường được gọi là đột quỵ nhỏ, cơn thiếu máu não thoáng qua thường xảy ra đột ngột trong khoảng thời gian ngắn (vài phút). TIA được coi là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ đột quỵ và cần được đánh giá bởi 1 bác sĩ ngay.

Thiếu máu não thoáng qua có thể biến chứng thành đột quỵ

Nguyên nhân đột quỵ:

·   Tiền sử gia đình: Nếu trong gia đình có thành viên bị đột quỵ thì bạn cũng có nguy cơ vì quen lối sống tương tự hoặc do di truyền.

  • Tuổi tác: Mặc dù người trẻ tuổi có thể bị đột quỵ, nguy cơ đột quỵ tăng gấp đôi mỗi 10 năm kể từ tuổi 55.
  • Giới tính: Ở Việt Nam theo thống kê tỷ lệ tử vong do đột quỵ ở nữ cao hơn nam.

·       Đái tháo đường: Các vấn đề về tuần hoàn liên quan đến đái tháo đường có thể tăng nguy cơ đột quỵ thậm chí là khi mức đường huyết và insulin được kiểm soát chặt chẽ.

·       Đột quỵ tái phát: Một người có tiền sử đột quỵ có nguy cơ cao bị một lần đột quỵ khác. Nguy cơ cao này kéo dài xấp xỉ năm năm và giảm dần theo thời gian; nguy cơ cao nhất là trong vòng vài tháng đầu tiên. Bên cạnh chú ý tới những yếu tố nguy cơ đột quỵ có thể kiểm soát được, những người trải qua đột quỵ có thể hưởng lợi từ thuốc kê đơn để giảm nguy cơ đột quỵ của mình.

Dấu hiệu đột quỵ:

Ở thị lực

Thị lực giảm, nhìn mờ dần cả hai mắt hoặc một mắt, tuy nhiên biểu hiện này không rõ ràng nên bên cạnh khó nhận ra. Chỉ có người bệnh khi nhận thấy mình có dấu hiệu này thì nên yêu cầu được cấp cứu ngay.

Mặt

khuôn mặt có biểu hiện thiếu cân xứng: miệng méo, nhân trung hơi lệch qua một bên so với bình thường và nếp mũi má bên yếu bị rũ xuống. Đặc biệt khi người bệnh nói hoặc cười thì sẽ thấy rõ dấu hiệu méo miệng và thiếu cân xứng trên mặt.

Mặt thiếu cân xứng có thể là dấu hiệu của bệnh đột quỵ

Tay

Cảm giác của người bị đột quỵ là tay bị tê mỏi, khó cử động, khó thao tác. Ngoài ra thì người bệnh cũng cảm thấy đi lại khó khăn, không nhấc chân lên được.

Giọng nói

Người bị đột quỵ có thể gặp triệu chứng nói ngọng bất thường, môi lưỡi bị tê cứng, miệng mở khó, phải gắng sức thì mới nói được.

Nhận thức

Người bệnh có biểu hiện rối loạn trí nhớ, không nhận thức được, mắt mờ, tai ù không nghe rõ.

Thần kinh

Người bệnh cảm thấy nhức đầu dữ dội. Đây là triệu chứng nặng và khá phổ biến của bệnh đột quỵ, nhất là người bệnh có tiền sử bị đau nửa đầu.

Sơ cứu đột quỵ:

–        Lưu ý bạn cần gọi người trợ giúp và ngay lập tức gọi xe cứu thương.

–        Trong thời gian chờ hỗ trợ, cần theo dõi chặt chẽ để kịp thời phát hiện các thay đổi bất thường về tình trạng của người bệnh.

–        Nếu có bất cứ dấu hiệu suy giảm ý thức nào, hoặc bệnh nhân có dấu hiệu nôn mửa, cần đặt bệnh nhân sang tư thế nằm nghiêng an toàn. Tư thế nằm nghiêng an toàn (hay còn gọi là tư thế hồi sức cấp cứu) là tư thế nhằm bảo vệ đường thở của bệnh nhân, cũng lựa chọn tốt nhất trong việc đảm bảo an toàn cho bệnh nhân.

–        Ở người bệnh hôn mê, khi nằm ngửa, lưỡi sẽ bị tụt xuống họng, gây cản trở, bít tắc đường thở. Nếu bệnh nhân nôn trong khi đang nằm ngửa và ý thức không hoàn toàn tỉnh táo, sẽ dễ dàng hít phải các chất nôn vào phổi, gây tắc đường thở hoặc suy hô hấp, rất nguy hiểm. Do đó cần đặt bệnh nhân nằm nghiêng về một bên để các chất nôn dễ dàng thoát ra ngoài.

Gọi xe cứu thương khi thấy có người bị đột quỵ

Phòng ngừa đột quỵ

–        Duy trì thói quen ăn uống lành mạnh: hạn chế các thực phẩm chứa nhiều cholesterol, thịt, sữa, muối. Bỏ hút thuốc, rượu, bia,… ăn nhiều thực phẩm giàu chất xơ.

–        Thể dục thể thao và các hoạt động ngoài trời không chỉ nâng cao sức đề kháng cho cơ thể mà còn giúp máu lưu thông tốt hơn, giảm stress, căng thẳng như các hoạt động đi bộ, bơi lội,…

Đi bộ giúp lưu thông tuần hoàn máu tốt hơn

–        Định kỳ đi khám sức khỏe để có thể biết sớm và điều trị kịp thời nếu có bệnh, ngoài ra giúp ta kiểm soát sức khỏe tốt hơn.

Leave a Reply